Toerisme tegen armoede

Kan toerisme de armoede uit de wereld helpen ? Op die vraag zal zelfs de grootste optimist negatief antwoorden. Het betekent echter allerminst dat de reiziger geen steentje kan bijdragen. Toerisme kan wel degelijk een rol spelen als hefboom in armoedebestrijding. Zo denkt ook de World Tourism Organisation van de Verenigde Naties (UNWTO) erover.

Toerisme als hefboom

Het toerisme is de jongste jaren uitgegroeid tot een van de grootste en meest dynamische sectoren in de wereldeconomie. Voor heel wat ontwikkelingslanden is het een steeds belangrijker bron van inkomsten. In 2005 lagen de inkomsten uit toerisme er 4 maal hoger dan in 1990 en bovendien beschikken ze in vergelijking met de ontwikkelde landen over een groot toeristisch potentieel. Dat alles schept kansen om via de weg van het toerisme de armoede aan te pakken. De World Tourism Organisation stipt enkele mechanismen aan die daarbij helpen.

Toerisme is arbeidsintensief en biedt een brede waaier van werkgelegenheid, zowel voor kwetsbare groepen zoals jongeren als voor geschoold en ongeschoold personeel.

Transport en communicatie , gezondheidszorg, water- en energievoorziening zijn belangrijke elementen voor de ontwikkeling van het toerisme. Vooral in rurale, geïsoleerde gebieden kan de uitbouw van die infrastructuur ook de lokale bevolking ten goede komen.

Toerisme is een sterk gediversifieerde sector die kansen creëert op uiteenlopende terreinen. Belangrijk is dat de goederen en diensten die via het toerisme aangeboden worden zoveel mogelijk van de plaatselijke gemeenschap komen. Dat creëert een extra stimulans voor de lokale economie.

Het toerisme is ook een sector met heel wat mogelijkheden voor kleinschalige initiatieven door lokale gemeenschappen. Het aanbieden van accommodatie bij particulieren of het organiseren van excursies zijn voorbeelden van dit ‘community based tourism’ of gemeenschapstoerisme.

In veel ontwikkelingslanden is de informele sector een belangrijke bron van inkomsten voor het armere deel van de bevolking. Daar is de directe verkoop aan toeristen van bijvoorbeeld artesanaat of streekproducten en het aanbieden van allerlei diensten (accommodatie, excursies,…) een piste om het inkomen op te krikken.

De WTO verwijst ook naar de rol van individuele toeristen en toeristische bedrijven. Vaak worden vanuit die hoek op vrijwillige basis initiatieven opgezet om sociale problemen aan te pakken. Toeristen starten bij hun thuiskomst een solidariteitsactie voor een lokaal weeshuis of schooltje, een reisorganisatie gebruikt een deel van de winst om een gezondheidspost te financieren. Tenslotte wordt gewezen op het belang van een goede reisvoorbereiding, de keuze voor kleinschaligheid, het respect voor erfgoed en het steunen van plaatselijke projecten.  

ST-EP Foundation

In 2005 startte de UNWTO de ST-EP Foundation op. Het doel: armoede bestrijden via het toerisme. ST-EP staat voor Sustainable Tourism for Eliminating Poverty. Via deze stichting worden projecten en samenwerkingsverbanden opgezet waarbij zowel internationale en lokale organisaties als de commerciële sector en niet-gouvernementele organisaties betrokken worden. Wereldwijd zijn er momenteel 46 van dergelijke projecten in uitvoering. In Zuidelijk Afrika gaat het ondermeer om een trainingsprogramma via de Pondoland Community Trust (Eastern Cape, Wild Coast) en een online databank met info over Community Based Tourism. (www.community-tourism-africa.com). In Mozambique werd een opleidingsprogramma opgezet voor een aantal ‘community based lodges’ in het zuiden van het land. Een initiatief waar de Vlaamse ontwikkelingssamenwerking aan meewerkte. 
Meer info over het ST-EP programma is te vinden op: www.unwto.org/step