Reizigers op Ibo

 

Tegenwoordig wonen we op Ibo, een paradijselijk eilandje voor de noordkust van Mozambique waar de tijd al een hele poos stilstaat. Hoe kwamen we hier terecht ? Dat is een heel verhaal dat eigenlijk al acht jaar geleden begon.

 

Tijdens onze eerste Afrika-trip bezochten we ondermeer Mozambique. Vooral het eilandje Ibo, voor de noordkust van Mozambique, kon ons bekoren maar uiteindelijk reisden we door naar Zuid-Afrika waar we ons vestigden. Na 6 jaar Kaapstad begon het reisvirus echter weer te kriebelen. We hadden er ondertussen twee zoontjes bij (Yoren, 2,5 jaar en Arno, 1 jaar) en schaften ons een Volkswagen busje aan, groot genoeg voor een reizend gezin. Yoren en Arno hadden weinig moeite met hun nieuwe leventje als globetrotters maar na vier maanden rondtrekken door Namibië, Zambia, Malawi en Mozambique, hielden we het toch voor bekeken. Onze droom was eigenlijk om terug te gaan naar Ibo, het eiland dat ons jaren geleden al zo bekoord had. Ons plan: er een van de vervallen koloniale huizen kopen, het renoveren en er een nieuwe vaste stek voor ons gezin van maken.  

 

Eenmaal gearriveerd op Ibo bleek dat niet zo evident te zijn. Het probleem was dat de eigenaars van de oude huizen vaak ver weg wonen en het moeilijk is om ze te contacteren. Gelukkig kregen we het aanbod om een klein ‘guesthouse’ – Cinco Portas - uit te baten (www.cincoportas.com) . Een kans die we met beide handen grepen.  

 

Dat alles speelde zich begin dit jaar af en nu wonen we dus al enkele maanden op het eiland. Ibo is een paradijselijke plek. Amper zes vierkante km groot was het ooit een een parel op de druk bereisde Oost Indische handelsroute. Eeuwenlang maakten de Portugezen er de dienst uit en dat weerspiegelt zich in de oude Portugees-koloniale architectuur van de – nu helaas vervallen – huizen. Tegenwoordig is Ibo een slaperig dorpje waar de lokale vissers zich weinig raad weten met de ruïnes van grote handelshuizen en Portugese villas. Toeristisch gezien heeft het echter een aantal sterke troeven. Het koloniale erfgoed, de authentieke volkscultuur, de schitterende stranden en de ideale duikmogelijkheden maken van Ibo een – vooralsnog bescheiden – trekpleister. Aan werk ontbreekt het ons dus niet maar we worden ook geconfronteerd met de minder paradijselijke kant van Ibo. De lokale bevolking is arm en veel sociale voorzieningen zijn er niet. Als ouders van twee kleuters merkten we ook dat kinderzorg hier compleet anders ingevuld wordt dan in België of Zuid-Afrika. De zorg voor kleuters wordt voornamelijk aan de oudere broertjes of zusjes overgelaten terwijl de ouders uit werken gaan of in de weer zijn met huishoudelijke taken. Concreet betekent dit dat kinderen het thuis moeten stellen met één maaltijd per dag en de rest van de tijd op zichzelf aangewezen zijn of in groepjes door de straten zwerven.

 

Zelf ouders zijnde vonden we dat daar iets aan moest gedaan worden. Dus startten we met een Montessori kleuterklasje. Montessori is een onderwijssysteem waarbij de mentale capaciteit, creativiteit en zelfstandigheid van een kind enorm gestimuleerd wordt. Het systeem werd ontwikkeld door een Italiaanse psychiater die zich toelegde op verwaarloosde, kansarme kinderen maar is ook heel populair voor normale jonge kinderen. Vooral voor de leeftijdsgroep 2 tot 6 jaar boekt dit systeem heel positieve resultaten. De lokale kindjes worden normaliter heel weinig gestimuleerd in hun ontwikkeling, vandaar dat we dit systeem verkozen boven het doorsnee kleuteronderwijs. In Montessori wordt gewerkt in kleine groepjes en kunnen mogelijke problemen en achterstand makkelijker opgevangen worden.

 

Eenmaal het idee uitgewerkt, werd het puzzelen aan de concrete uitwerking. Via onzer vriendenkring in Vlaanderen verspreidden we in de Belgische normaalscholen en universiteiten een oproep ‘vrijwillige leerkracht gezocht voor paradijselijk eiland’.  Het nieuws verspreidde zich snel en kwam ook ter ore van Sofie Vanderbeken, een oude bekende die we jaren geleden ontmoet hadden in Malawi. Toen ze in februari over onze plannen hoorde, schoot ze meteen in actie. Sofie heeft een onderwijsdiploma, een hart voor Afrika en een stevige portie ondernemingszin. Kortom, ze was de ideale persoon om ons Montesorri project uit de grond te stampen.

 

Ze slaagde er in om van haar werkgever drie maanden loopbaanonderbreking te krijgen. Enkele weken later zat ze reeds op het vliegtuig richting Mozambique, met 5 kg bagage voor zichzelf en de overige 25 kg voor ons schooltje. Ondertussen hadden wij een klaslokaaltje gevonden: een overdekte cementvloer in de groententuin van de 5 sterren Ibo Island Lodge. Heel rudimentair maar toch een begin. De dag na Sofie’s aankomst werd al meteen de eerste schooldag voor Yoren, Arno en India, het dochtertje van de uitbaters van de nabije Ibo Lodge. Al na enkele dagen namen we er ook twee lokale kindjes bij en momenteel telt het klasje 10 kleuters.  

 

Aanvankelijk hadden we te kampen met de taalbarrière. De officiële taal in Mozambique is het Portugees maar de mensen op het eiland spreken Khimauni, een variant van het Swahili. De communicatie verliep in het begin dus vooral met handen en voeten, maar na enkele weken vonden we een lokale assistente voor juf Sofie, een jonge vrouw die een beetje Engels kan en natuurlijk ook Khimauni en Portugees spreekt. In ons klasje wordt vooralsnog les gegeven in het Engels en na amper 3 maanden hebben onze kleuters al enkele basiszinnetjes Engels onder de knie. De ouders spreken over ons klasje als ‘the English school’ en staan positief tegenover ons initiatief. In de nabije toekomst willen we ons Montesorri-project graag uitbouwen tot een echte kleuterschool. Ons eerste klasje dient daarbij als een soort leerschool voor toekomstige leerkrachten. We hebben ondertussen ook contacten gelegd met een school voor leerkrachten op het vasteland en die ziet wel iets in een samenwerking. Eens de kleuterschool op Ibo goed functioneert zouden we het project graag verder uitbouwen naar de omliggende eilanden (Quirimba, Matemo, Quirambo). Maar daarvoor moeten we eerst de nodige fondsen bijeensprokkelen, want momenteel financieren we alles met eigen middelen…

 

Ons klasje draait nu op gekwalificeerde vrijwilligers (onderwijzers, pedagogen, kinderverzorgers) uit België, die voor 3 maand op een tropisch eiland willen wonen en werken voor een goed doel. Geïnteresseerden kunnen contact opnemen via jorickza@yahoo.com