Een bezoek aan Hamakuya, Limpopo

 

In april bezochten wij het noordoosten van Zuid-Afrika, met een kleine uitsprong naar Mozambique. Liever dan veel kilometers af te leggen en dus veel tijd in de auto te spenderen, kozen we er voor om telkens toch een paar dagen op onze verblijfsplaatsen te blijven. Uiteraard stonden de Panoramaroute en het Kruger Park op het programma : qua natuurschoon zeker niet te missen ! We verlieten het Kruger Park via de uiterst noordelijke Parfuri Gate en kwamen zo in Vendaland.

Deze regio is altijd wat aan de aandacht van het Apartheidsregime ontsnapt en nu nog werken de traditionele structuren vrij vlot samen met het officiële bestuur. Onze volgende halte zou Hamakuya worden. We waren daar op het spoor gekomen van de Tshulu Trust, een organisatie die onder impuls van enkele mensen van de universiteit van Witwatersrand en in samenwerking met het lokale bestuur ,verschillende initiatieven ontwikkelt. De kern van het gebeuren ligt in het Tshulu Wilderness Camp aan de Mutale rivier, met sobere maar comfortabele tenten en een gezamenlijke kookaccommodatie en eetterras. Prachtig en rustig gelegen maar zo’n 20 kilometer van de normale weg : dat betekent een marteling voor een gewone personenwagen en de chauffeurs. De laatste kilometers vereisen echt wel een 4 X 4 maar gelukkig kunnen met de mensen van de Tshulu Trust afspraken gemaakt worden over het stallen van de wagen en het oppikken voor dat laatste stuk.

 

Zoals gezegd ontwikkelt Tshulu Trust verschillende initiatieven, gaande van opleiding en productie van schrijnwerk, smeedwerk en textiel over groententeelt tot de uitbating van het kamp zelf.

Het kamp is niet zomaar een toeristische rustplaats. In de eerste plaats worden groepen studenten ontvangen die van dichtbij kennis willen maken met het plattelandsleven in die uithoek van Zuid-Afrika. De idee is dat zij de komende generatie zijn die de ontwikkeling van het land mee zullen bepalen. En dan is een confrontatie met deze realiteit best nuttig. Voor andere studenten is het een onderdompeling in de leefwereld van hun verre familie.

Bij onze aankomst werden ook wij direct naar een gastgezin gevoerd : Samson en Rosina ontvingen ons hartelijk op hun ‘erf’. Een klein stenen hoofdhuis en twee ronde hutten met daartussenin een soort koertje. Daar speelt zich het leven af : een matje waarop je zit, een houtvuur waarop gekookt wordt, de kippen die komen kijken of er iets mee te scharrelen valt. Wat direct opviel was het feit dat de gebouwtjes, het koertje en de muren met kleurrijke motieven versierd waren. Zelfs onze slaaphut was binnenin op die manier versierd. Het is een typische manier van doen die we nog op verschillende huisjes terugvonden. Hoe dit in zijn werk gaat werd de volgende dag duidelijk !

Het contact met ons gastgezin viel erg mee. Samson sprak voldoende Engels en genoot van de uitwisseling van ervaringen en ideeën. Het omgekeerde was evengoed waar en zo konden we heel veel vernemen over het leven in de regio, de evoluties na de val van het Apartheidsregime, de toekomstdromen en verwachtingen... Rosina sprak enkel de lokale taal, de uitwisseling gebeurt dan vooral via samen koken. Bij het avondmaal hoorden uiteraard de lokale mopaniwormen (misschien best dat het toen al donker was...).

De volgende dag demonstreerden enkele buurvrouwen de decoratietechniek van de huizen. Wat je in de eerste plaats nodig hebt is een koe ! Een verse koeievla wordt met water aangelengd en daarmee wordt de vloer of een muur bestreken en worden er geometrische motieven in aangebracht. Dit fijne laagje droogt zeer snel en met zuivere gekleurde aarde wordt een verfje gemaakt om te motieven te schilderen. Heel mooi, perfect hygiënisch en heel geschikt om het alomtegenwoordige stof te weren. Is deze versiering afgesleten, dan vervang je ze gewoon.

De Tshulu Trust heeft ook een aanbod van educatief toerisme voor scholen uitgewerkt. Studentengroepen uit de grootstad kunnen er terecht voor een inleefverblijf en worden er ondergedompeld in het dagelijkse leven op het platteland. Als individuele toeristen hadden we het geluk zo’n inleefmoment mee te maken. Voor de studentengroepen verloopt het uiteraard wat meer gestructureerd. In eerste instantie leren zij in het kamp wat het betekent sober en duurzaam te leven in zo’n omgeving. Daarna is er ook voor hen een kort verblijf in gezinnen én uitwisseling met scholen in de buurt: activiteiten voor de lagere school en ontmoeting met leeftijdsgenoten in het middelbaar.

Wij maakten tijdens ons verblijf in het kamp de debriefing mee van zo’n klasgroep. Wat hebben zij meegemaakt, hoe kijken zij tegen die ervaringen aan, wat betekent dit voor hen ? Lara Allen, professor aan de universiteit van Witwatersrand en de bezielster van het kamp, gaf deze bespreking de nodige diepgang mee en dat maakte het voor ons heel leerrijk. Je verneemt dat de studenten plezier hadden aan hun spel met kinderen, dat zij stil werden van de klacht van de lokale meisjes over de machocultuur en seksuele intimidatie, dat sommigen hun ‘roots’ ontdekten en daar nu best fier willen op zijn !

Wij zijn in elk geval overtuigd van de waarde die dergelijke ervaring voor deze jongeren kan hebben. Zuid-Afrika heeft immers nog een lange weg af te leggen naar harmonisch samenleven !

 

Naast het genieten van prachtige natuurervaringen en het tot rust komen na soms drukke werkperiodes betekent het contact met het dagelijkse leven in andere landen voor ons telkens een meerwaarde. Ook in Hamakuya hebben wij de eenvoudige hartelijkheid ervaren en de wil om via dit soort initiatieven een toekomst aan de streek te geven. De betekenis van wat de Tshulu Trust op gang trekt voel je in de betrokkenheid van de gastgezinnen, in de vernieuwende initiatieven die genomen worden en in het besef dat ons verblijf van enkele dagen een inkomen garandeert voor verschillende medewerk(st)ers in het kamp. Wij hebben met heel veel warmte afscheid genomen van Lara, van Samson en Rosina, van Gladys en Fathuwani. Kennis maken met hun werk kan via www.tshulutrust.org.